Goed geknipt dankzij goede briefing

“Komt u maar verder”, zegt mijn kapper tegen de dame. Hij installeert haar in een stoel recht achter mij en vraagt: “Wat moest er gebeuren?” Waarop zij enthousiast roept: “Zeg jij het maar!”

Via de spiegel zie ik het gezicht van de kapper betrekken. Ik zie zijn gedachten door zijn hoofd schieten. Ai…hier heb ik geen tijd voor. Annie is er niet. Alle stoelen zitten vol. De bestellingen komen zo. Maurice zucht zachtjes en begint kapsels voor te stellen. “Als we nou eens … zus. Maar we kunnen natuurlijk ook … zo.” De vrouw schudt haar hoofd.

Vrije hand
Ik voel mee met de kapper. Ik heb geen idee of hij deze vrouw al jaren kapt, al lijkt het er wel op omdat ze ‘je’ tegen hem zegt. Natuurlijk is het leuk als klanten je de vrije hand geven. Hun kapsel in jouw handen leggen. De keerzijde is dat je het als kapper eigenlijk nooit goed kunt doen.

Metamorfose
Als hij te ingrijpende wijzigingen voorstelt, dan wijst de kapper haar huidige/vorige kapsel af. Dan jaagt hij haar op kosten. Stelt hij een minimale ingreep voor, dan raffelt hij haar kapsel af. Dan is ze niet belangrijk genoeg voor een heuse metamorfose. Iets wat veel klanten stiekem wensen bij een kapper… Dan verhuis ik naar de wasbak en kan het gesprek niet meer volgen. Jammer.

Vragen!
Wat had de kapper moeten doen? Vragen stellen! ‘Hoe is het de vorige keer bevallen? Wilt u iets heel anders of ongeveer hetzelfde? Wat vindt u van deze kleur? Houdt u van kort of lang, krul of steil? Wilt u extra mooi zijn voor een bijzondere gelegenheid?’ Kortom: vragen stellen. Vragen, vragen en nog eens vragen.

Nou en?
Vragen, dat is precies wat ik doe. Een opdrachtgever vraagt om een wervende tekst voor zijn of haar bedrijf. ‘Welke voordelen voor de klant zal ik beschrijven? Oké, maar dat zegt uw concurrent ook. Wat is bij u echt uniek? Hoe werkt dat precies? Hoezo? Nou en? Waarom dan?’ En als dat allemaal niet helpt: ‘Wat roepen uw klanten over u?’ Lees meer

Nakende problemen

Vanmorgen regelde ik een meeting en dacht terug aan een voorval tijdens mijn eerste carrière (in het ziekenhuis). Zes artsen wilden overleggen tijdens een informeel diner. Ik wist meteen de goede plek: dat ene eetcafétje aan de Grote Markt. Op de bovenverdieping kon je rustig zitten, elkaar goed verstaan en de menukaart was altijd origineel en inspirerend.

Reserveren
Ik reed naar het café om de reservering persoonlijk te doen. Het was een mooie gelegenheid om zelf boven een lekker broodje te eten bij een latte macchiato. De eigenaar kwam er gezellig bij zitten en we spraken de reservering door. Opnieuw bewonderde ik de Italiaanse inrichting en de rustieke schilderijen met een historisch tintje. Dat zou mijn collega’s beslist bevallen.

Fontein
Op de bewuste mooie zomeravond was ik vroeg aanwezig. Ik liep beneden het toilet binnen om mijn haar en make-up te inspecteren. Omdat ik mijn jasje nergens kwijt kon, drapeerde ik die over de wasbak. Onmiddellijk ging de kraan lopen en via mijn jas spoot een fontein van water me in het gezicht. Het was zo’n kraan met sensor, die start als je er iets onder houdt (normaal gezien: handen).

Ambiance
Ik depte de boel en begroette daarna de eerste collega, die vroeg: “Hoe kom jij zo nat? Het regent toch niet?” en we liepen naar boven. Daar zag ik dat de vertrouwde schilderijen vervangen waren door een tijdelijke expositie. Het werd aangekondigd met een bordje ‘vrouwelijk naakt’ en dat was geen woord teveel gezegd. “Aparte ambiance hier”, omschreef mijn collega en opende het overleg.

Twaalf schrijftips om lezers te verrassen

Eindejaarstijd is lijstjestijd. Het afgelopen jaar heb ik regelmatig schrijftips uit mijn dagelijkse praktijk gedeeld via twitter. Daar valt wel een mooi lijstje van te maken… Met tips voor zakelijke en niet-zakelijke (proza) teksten. Als cadeautje voor alle lezers van mijn blog.

Schrijven is wissen... en markeren

Twaalf schrijftips om lezers te verrassen:

  1. Heel eenvoudig en zo belangrijk, een goede structuur en samenhang: ‘vlecht de zin aan de vorige en faciliteer de volgende.’ (Tijl Rood, Tekstboek)
  2. Als je vastloopt tijdens het schrijven, schrijf je die fantastische tekst in twee stappen. De eerste versie schrijf je vanuit je hoofd (snel en slordig) en de tweede vanuit je hart (mooi en kloppend).
  3. Prikkelen in een meerbladige folder of brochure? Sluit de pagina af met een cliffhanger als: ‘Uw voordeel bedraagt daardoor…’. Wedden dat lezers omslaan?
  4. Korte, krachtige web- (seo-) teksten vragen om een opsomming. Maar wat zet je vóór een opsomming? Letters: de opsomming is volledig. Cijfers: de volgorde is van belang. Bullets: zijn neutraal.
  5. Natuurlijk wens je iedere lezer een foutloze tekst toe. Maar je kijkt soms zo gemakkelijk over een ongelukje heen… Raak je blindgestaard op je tekst? Lees ‘m eens van onder naar boven door. Dé manier om de laatste foutjes op te sporen.
  6. De Vloek van de Kennis: als je veel weet over een organisatie (bijvoorbeeld jouw eigen bedrijf), dan is daarover schrijven lastig. Laat je eens interviewen door een buitenstaander om de kern naar boven te halen.
  7. Voor een mooie spanningsboog, kun je schrijven alsof je aan het schaken bent. Voor een zinderende slotscène, dien je al bij de opening de juiste stukken in positie te brengen.
  8. Wil je in een commerciële tekst (bijvoorbeeld een advertentie) een direct pakkende boodschap brengen? Vertaal dan de expertise van het bedrijf naar duidelijke voordelen voor de klant. Vergelijk: ‘wij hebben prima aanbiedingen’ met ‘u winkelt deze week voordelig’. Wat ook werkt is over de aankoop heen schrijven, alsof de klant een product al in handen heeft.
  9. Maak van een nadeel een voordeel. Sluit jouw bedrijf rond de feestdagen? Kondig geen vakantiesluiting aan, maar benadruk wanneer je weer klaarstaat voor de klant.
  10. Wat voor de rups het einde is, is voor de rest van de wereld een vlinder (Lao Tse). Het is bij elke tekst belangrijk om je een goed beeld van de doelgroep te vormen, voor je aan het schrijven gaat.
  11. Voor wie schrijf je de tekst? Visualiseer een prettig persoon uit de doelgroep en ‘spreek’ daar tegen. Wil je iets heel ingewikkelds uitleggen, oefen dan eens door het hardop te vertellen alsof je het tegen een oma hebt.
  12. Hardop vertellen werkt altijd. De beste zinnen klinken alsof ze niet bedacht, maar spontaan uitgesproken zijn. Niet-formele spreektaal werkt in bijna alle publicaties. Bovendien is hardop nalezen de beste controle voor een geschreven tekst, je hoort het namelijk vanzelf als een zin niet loopt.

Vanaf hier alvast fijne feestdagen en een onovertroffen schrijfkrachtig 2012 gewenst!

Leonore Pulleman
(Tekstpartners)

Een lijdensweg?

Stel dat je een zoon hebt die in de puberteit is. Vorige week raakte hij zijn jas kwijt en gisteren viel hij de gaten in zijn spijkerbroek. Vandaag komt hij thuis en weer kijkt hij niet vrolijk. Bij welke opmerking word je minder woedend:
- “Mam/pap, mijn fiets werd aan gort gereden…” of
- “Mam/pap, ik reed mijn fiets aan gort…” ?

De eerste zin is in de lijdende (of passieve) vorm en de tweede in de bedrijvende (of actieve) vorm. Zie je hoe de lijdende zin een zekere afstand creëert tussen de fietser en zijn fout en daardoor de kans op pijnlijke maatregelen ietwat beperkt?

Hoe zat het ook alweer precies?
Bij zinnen in de lijdende vorm is de handelende persoon niet het onderwerp. Vergelijk ‘de boer graaft een kuil’ (actief) met ‘de kuil wordt gegraven door de boer’. Bij de laatste zin vallen twee dingen op: ten eerste het hulpwerkwoord ‘worden’ en het voltooid deelwoord als hoofdwerkwoord. Ten tweede staat het woordje ‘door’ in de zin, of kan erbij gedacht worden. Hierdoor is het perspectief niet vanuit de handelende persoon. Een andere manier om het verschijnsel te beschrijven is: het lijdend voorwerp van de actieve zin is het onderwerp in de lijdende zin. Een docent vertelde me eens dat hij het niet mee eens was met de term lijdend voorwerp. “Nee”, zei hij. “Want in de zin ‘Jan kust Marie’ is Marie geen lijdend, maar een genietend voorwerp.” Tjaa…

Aan gort gereden
Jarenlang is het schrijfadvies geweest om de lijdende vorm zoveel mogelijk te mijden: schrijf vlot en actief en voorkom passieve zinnen. Lees meer

Bijdrage aan Tekstblog

Hoe schrijf je doelgericht voor mensen die Nederlands als tweede taal leerden (NT2′ers)? Ik schreef een blog met adviezen voor Tekstblog. Met een mooi filmpje dat verbeeldt hoe het vooral níet moet…

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.